"Khai tử" Thuế khoán: Bước ngoặt lịch sử của hơn 5 triệu Hộ kinh doanh năm 2026

Hệ thống quản lý thuế tại Việt Nam đang đứng trước một cuộc cách mạng mang tính lịch sử đối với khu vực kinh tế cá thể. Kể từ ngày 01/01/2026, hình thức thuế khoán – vốn là đặc trưng của hàng triệu hộ kinh doanh trong nhiều thập kỷ – sẽ chính thức bị bãi bỏ trên phạm vi toàn quốc theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Đây là bước chuyển mình mạnh mẽ sang kỷ nguyên minh bạch và số hóa toàn diện.

1. Chấm dứt kỷ nguyên Thuế khoán, chuyển sang Tự kê khai

Theo lộ trình cải cách, từ năm 2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế cố định hàng năm. Thay vào đó, tất cả các hộ kinh doanh phải chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự nộp dựa trên doanh thu thực tế.

Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Thông tư 18/2026/TT-BTC đã quy định chi tiết về chính sách thuế và thủ tục quản lý mới. Đối với các hộ mới thành lập, thời hạn khai thuế chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày bắt đầu hoạt động kinh doanh. Việc chuyển đổi này đòi hỏi chủ hộ phải nâng cao năng lực quản lý sổ sách và dự báo dòng tiền thường xuyên.

2. Bước đột phá: Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng

Để hỗ trợ thực chất cho các hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh kinh tế mới, Quốc hội đã chính thức thông qua việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế. Thay vì mức 100 triệu đồng (cũ) hay 500 triệu đồng (dự thảo ban đầu), từ năm 2026, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm sẽ không phải nộp thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).

Chính sách này được xây dựng trên nguyên tắc "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ", giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể cho hàng triệu hộ cá thể, đồng thời tạo dư địa để họ tái đầu tư và phát triển. Dự kiến, sự thay đổi này sẽ giúp khoảng 235.800 doanh nghiệp nhỏ và hàng triệu hộ kinh doanh được miễn trừ nghĩa vụ thuế.

3. Bắt buộc Hóa đơn điện tử (HĐĐT) từ máy tính tiền

Đi đôi với việc bỏ thuế khoán là yêu cầu quản lý chặt chẽ thông qua hóa đơn điện tử. Quy định về HĐĐT năm 2026 được phân tầng rõ rệt :

• Doanh thu dưới 1 tỷ đồng: Nhà nước khuyến khích dùng HĐĐT có mã nhưng không bắt buộc.

• Doanh thu từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng: Bắt buộc sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền nếu có bán hàng hóa, dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng. Loại hóa đơn này có ưu điểm lớn là không yêu cầu chữ ký số của người bán và được tính là chi phí hợp lý cho bên mua.

• Doanh thu trên 3 tỷ đồng: Bắt buộc sử dụng HĐĐT có mã của cơ quan thuế hoặc HĐĐT từ máy tính tiền.

4. Nghĩa vụ thông báo số tài khoản và quản lý thanh toán

Một quy định đặc biệt quan trọng từ năm 2026 là hộ kinh doanh bắt buộc phải thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử dùng cho hoạt động kinh doanh cho cơ quan thuế. Việc này giúp minh bạch hóa dòng tiền và phục vụ công tác thanh tra, giám sát.

Đáng chú ý, các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên, nếu chưa thanh toán tại thời điểm ghi nhận chi phí, bắt buộc phải có hợp đồng để được tính là chi phí hợp lý và khấu trừ thuế GTGT. Điều này đòi hỏi các hộ kinh doanh phải chuyên nghiệp hóa quy trình giao dịch với nhà cung cấp.

Kết luận

Việc "khai tử" thuế khoán và nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng là một dấu mốc quan trọng, vừa là thách thức vừa là cơ hội cho khu vực kinh tế hộ gia đình. Để thích ứng, các hộ kinh doanh cần chủ động trang bị thiết bị công nghệ như máy tính tiền, phần mềm hóa đơn và làm quen với các tiêu chuẩn ký số mới như RSA 2048-bit để đảm bảo an toàn pháp lý trong mọi giao dịch.